نگاهي به سنتهاي ديرين نوروزي در آذربايجان
عيد نوروز در آذربايجان پس از سپري شدن قرنها و اعصار به عنوان زنده ترين آيين ملي - مذهبي ايرانيان بويژه مردم آذربايجان هنوز هم از طراوت و تازه گي خاصي برخوردار است. |
 |
گويي همزماني آغاز بهار با نوروز باستاني و اساطيري ايران کهن، جريان جاري زندگي اين مردم را با گذشته هاي بسيار دور پيوند زده و با آميختن آن با مذهب و سنتهاي مردمي، آن را به بخشي جدايي ناپذير از زندگي خود کرده است.
در طي قرون نويسندگان، شعرا، علماي ديني و سخنوران بسياري از پيوند عيد ملي نوروز با باورهاي ديني مردم آذربايجان سخن رانده اند که نغزترين آنها در اشعار ترکي آذري استاد شهريار، بويژه در مجموعه "حيدربابايه سلام " قابل مشاهده است .
مقوله نوروز در بين مردم آذربايجان از حداقل يک ماه مانده به پايان سال به عنوان رويدادي ميمون و مناسبتي معنوي که روزهاي نوين آغازگر شروعي ديگر در صفحه روزگار خواهد بود، تلقي مي شود.
به همين مناسبت به رسم ديرين اجدادي به تزئين خانه باگل و گياه، خانه تکاني، تهيه سبزه، تهيه انواع نان و شيريني و خوردنيهاي مخصوص عيد روي مي آورند.
ازجمله شاخصترين سنت هاي ديرين مردم آذربايجان قبل از فرارسيدن سال نو تاکيد بر زدودن غبار از دل و حذف هرگونه فکر آلوده و تلاش بر تعميم دوستي هاست.
مردم اغلب شهرها و روستاهاي آذربايجان از يک هفته مانده به پايان سال در سطحي وسيع اقدام به خانه تکاني و تدارک براي پذيرايي از ميهمانان و نيز به ياد رفتگان خود بر سرمزار آنان حاضر مي شوند.
در سالهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي سنت حسنه حضور بر قبور شهدا بر اين سنت ها اضافه شده و گويي شهداي اين مرز و بوم عزيزان آذربايجاني ها هستند که با اين دقت و تاکيد بر سرمزارشان حاضر و نسبت به آنان اداي احترام مي کنند.
ترديدي نيست که طي قرون و اعصار عادات و عقايد مختلف مردمي بر باورها و سنت هاي نوروزي افزوده شده و براي نمونه پرورش انواع سبزي چون گندم ، لوبيا ، تره و ... هريک بنا به اعتقادي انجام مي شده است که در زمان حاضر فقط گندم در ظرف هايي به عنوان پيشبازي بهار رويانده مي شوند.
همين سبزه در روز سيزدهم نوروز در محلي مناسب به عنوان شکرانه غذاي پرندگان مي شده است که در ايام جاري متاسفانه با قراردادن آن روي خودروها موجب افتادن آن در کف جاده ها و در واقع کفران نعمت مي شود.
عقيده عموم از ديرباز براين است که چهارشنبه آخر سال نحس است و براي دورکردن همين باصطلاح نحسي که بدون ترديد باوري خرافي است، با روشن کردن آتش از روي آن مي پرند.
اين پريدن ها در باور عمومي در واقع دورکردن نحسي محسوب مي شود.
البته آجيل مخصوص چهارشنبه آخر سال که متفاوت از آجيل ويژه ميهمانان نوروزي است، زيبايي و جلوه خاصي دارد و بدون ترديد خوردن و چشيدن آن موجب حلاوت مزاج و شيريني جسم و جان مي گردد.
در آذربايجان اين آجيل با باسلوق و سوجوق هاي ويژه مراغه و نيز ميان پرهاي مخصوص ديگر شهرهاي اين ديار که با پرکردن شکر يا شهد نيشکر به هلو يا گلابي درست مي شود، جلوه -اي خاص و متفاوت از آجيلهاي ديگر مناطق کشور مي يابد.
بدون ترديد اين آجيل که عناصر تشکيل دهنده آن همگي طبيعي و مفيد هستند، قابل مقايسه با شکلات و شيرينيهاي دست ساز و کارخانه اي نيستند. درحقيقت همين آجيل نيز يادآور سنتهاي کهن است که به هيچ عنوان منسوخ نميگردد و در اتاق نشيمن و پذيرايي هر آذربايجاني در چهارشنبه آخر ديده مي شود.
دراين بخش از ايران بزرگ در سفره تحويل سال نو نيز علاوه بر شيريني هاي مرسوم اين ديار براي کودکان ميهمانان و کودکان عضو خانه ، تخم مرغ هاي پخته را با رنگ آميزي هاي بديع و در مواردي با رنگ آميزي هنري تزيين مي کنند.
ميز ويژه پذيرايي از ميهمانان حتما با گل و گياه نيز آراسته مي گردد و از عناصر اصلي آن قرآن کتاب آسماني قريب 99 درصد آذربايجانيهاست.
البته اين نوع تزئينات غير از سفره هفت سيني است که بدون ترديد در آستانه تحويل سال تهيه مي شود و در مواردي تا مدتها بعد از عيد به عنوان زينت در اتاق نشيمن و يا در اتاق ويژه ميهمانان قرار داده مي شود.
جمع شدن دور سفره هفت سين و گوش جان سپردن به تلاوت آيات وحي از زبان بزرگ خانواده نيز حال و هواي اغلب خانه هاست و داستاني است کهن که همواره بدون گرفتن گرد کهنگي، همه ساله تکرار و تکرار مي گردد.
در ديد و بازديدهاي بعد از تحويل سال اولويت با کساني است که عزيزي را از دست داده و يا عزادار هستند.
بعد از آن ديدار از بزرگان ، علما و نيز خانواده شهدا در همسايگي هر محل است که با صبر و حوصله و به دقت بايد انجام گيرد.
در طي قرون نويسندگان، شعرا، علماي ديني و سخنوران بسياري از پيوند عيد ملي نوروز با باورهاي ديني مردم آذربايجان سخن رانده اند که نغزترين آنها در اشعار ترکي آذري استاد شهريار، بويژه در مجموعه "حيدربابايه سلام " قابل مشاهده است .
مقوله نوروز در بين مردم آذربايجان از حداقل يک ماه مانده به پايان سال به عنوان رويدادي ميمون و مناسبتي معنوي که روزهاي نوين آغازگر شروعي ديگر در صفحه روزگار خواهد بود، تلقي مي شود.
به همين مناسبت به رسم ديرين اجدادي به تزئين خانه باگل و گياه، خانه تکاني، تهيه سبزه، تهيه انواع نان و شيريني و خوردنيهاي مخصوص عيد روي مي آورند.
ازجمله شاخصترين سنت هاي ديرين مردم آذربايجان قبل از فرارسيدن سال نو تاکيد بر زدودن غبار از دل و حذف هرگونه فکر آلوده و تلاش بر تعميم دوستي هاست.
مردم اغلب شهرها و روستاهاي آذربايجان از يک هفته مانده به پايان سال در سطحي وسيع اقدام به خانه تکاني و تدارک براي پذيرايي از ميهمانان و نيز به ياد رفتگان خود بر سرمزار آنان حاضر مي شوند.
در سالهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي سنت حسنه حضور بر قبور شهدا بر اين سنت ها اضافه شده و گويي شهداي اين مرز و بوم عزيزان آذربايجاني ها هستند که با اين دقت و تاکيد بر سرمزارشان حاضر و نسبت به آنان اداي احترام مي کنند.
ترديدي نيست که طي قرون و اعصار عادات و عقايد مختلف مردمي بر باورها و سنت هاي نوروزي افزوده شده و براي نمونه پرورش انواع سبزي چون گندم ، لوبيا ، تره و ... هريک بنا به اعتقادي انجام مي شده است که در زمان حاضر فقط گندم در ظرف هايي به عنوان پيشبازي بهار رويانده مي شوند.
همين سبزه در روز سيزدهم نوروز در محلي مناسب به عنوان شکرانه غذاي پرندگان مي شده است که در ايام جاري متاسفانه با قراردادن آن روي خودروها موجب افتادن آن در کف جاده ها و در واقع کفران نعمت مي شود.
عقيده عموم از ديرباز براين است که چهارشنبه آخر سال نحس است و براي دورکردن همين باصطلاح نحسي که بدون ترديد باوري خرافي است، با روشن کردن آتش از روي آن مي پرند.
اين پريدن ها در باور عمومي در واقع دورکردن نحسي محسوب مي شود.
البته آجيل مخصوص چهارشنبه آخر سال که متفاوت از آجيل ويژه ميهمانان نوروزي است، زيبايي و جلوه خاصي دارد و بدون ترديد خوردن و چشيدن آن موجب حلاوت مزاج و شيريني جسم و جان مي گردد.
در آذربايجان اين آجيل با باسلوق و سوجوق هاي ويژه مراغه و نيز ميان پرهاي مخصوص ديگر شهرهاي اين ديار که با پرکردن شکر يا شهد نيشکر به هلو يا گلابي درست مي شود، جلوه -اي خاص و متفاوت از آجيلهاي ديگر مناطق کشور مي يابد.
بدون ترديد اين آجيل که عناصر تشکيل دهنده آن همگي طبيعي و مفيد هستند، قابل مقايسه با شکلات و شيرينيهاي دست ساز و کارخانه اي نيستند. درحقيقت همين آجيل نيز يادآور سنتهاي کهن است که به هيچ عنوان منسوخ نميگردد و در اتاق نشيمن و پذيرايي هر آذربايجاني در چهارشنبه آخر ديده مي شود.
دراين بخش از ايران بزرگ در سفره تحويل سال نو نيز علاوه بر شيريني هاي مرسوم اين ديار براي کودکان ميهمانان و کودکان عضو خانه ، تخم مرغ هاي پخته را با رنگ آميزي هاي بديع و در مواردي با رنگ آميزي هنري تزيين مي کنند.
ميز ويژه پذيرايي از ميهمانان حتما با گل و گياه نيز آراسته مي گردد و از عناصر اصلي آن قرآن کتاب آسماني قريب 99 درصد آذربايجانيهاست.
البته اين نوع تزئينات غير از سفره هفت سيني است که بدون ترديد در آستانه تحويل سال تهيه مي شود و در مواردي تا مدتها بعد از عيد به عنوان زينت در اتاق نشيمن و يا در اتاق ويژه ميهمانان قرار داده مي شود.
جمع شدن دور سفره هفت سين و گوش جان سپردن به تلاوت آيات وحي از زبان بزرگ خانواده نيز حال و هواي اغلب خانه هاست و داستاني است کهن که همواره بدون گرفتن گرد کهنگي، همه ساله تکرار و تکرار مي گردد.
در ديد و بازديدهاي بعد از تحويل سال اولويت با کساني است که عزيزي را از دست داده و يا عزادار هستند.
بعد از آن ديدار از بزرگان ، علما و نيز خانواده شهدا در همسايگي هر محل است که با صبر و حوصله و به دقت بايد انجام گيرد.
+ نوشته شده در شنبه هفدهم اسفند ۱۳۸۷ ساعت 16:53 توسط سعید صادقیان
|
در هشت کیلومتری جنوبشرقی شهر میانه در طول48/47 وعرض14/37 درجه جغرافیایی و در ارتفاع 1050 متری از سطح دریای آزاد شهری با نام آچاچی واقع شده است این شهر مرکزیت دهستان قافلانکوه غربی را عهده دار می باشد شاهراه ترانزیتی ایران- اروپا از تهران شروع شده و پس از عبور از قزوین و زنجان از وسط آچاچی گذشته میانه و تبریز را پشت سر می نهد و از طریق مرز بازرگان وارد کشور ترکیه می شود وجود همین جاده در این شهر آن را از نظر اقتصادی رونق خاصی بخشیده و در فرهنگ اجتماعی و آداب و رسوم مردمان آن تاثیر بسزایی داشته است.