سوالات بی پاسخ درباره علل رشد منفی جمعیت در منطقه
با بررسی جمعیت شهرستان میانه نیز در می یابیم که شهر میانه از رشد جمعیت اندکی برخوردار است و از میان سه شهر دیگر این شهرستان شهر آقکند با کاهش جمعیت و شهرهای ترکمانچای و ترک و همچنین روستاهای بزرگ و نزدیک شهر میانه یعنی آچاچی – سبیز و ارباط – گلنگدر و اونلیق نیز تقریبا ثابت بوده است ولی سایر روستاهای این شهرستان با رشد منفی جمعیت مواجه است . از جمعیت 208 هزارنفری شهرستان میانه در سال 1375 بیش از 88 هزار نفر در چهار شهر این شهرستان و بیش از 119 هزار نفر در روستاها ساکن بوده اند در حالی که در سال 1385 از جمعیت 191291 نفری شهرستان میانه 100414 نفر در چهار شهر این شهرستان و 90877 نفر در روستاها سکونت داشته اند. یعنی 11837 نفر بر جمعیت شهرهای این شهرستان افزوده شده در مقابل 28302 نفر از جمعیت روستاها کاسته شده است. بیشترین رشد منفی جمعیت در درون شهرستان مربوط به روستاهای بخش کاغذکنان است که با استناد به کتاب جغرافیای شهرستان میانه تالیف سید رحیم طاهری این بخش در سال 1360 -35429 نفر جمعیت داشته است در صورتیکه جمعیت بخش کاغذکنان در سال 1385 به 11307 نفر کاهش پیدا کرده است.
واقعا جای بسی تاسف است بخشی که در سالهای بسیار دور بیشتر سیاحان و جهانگردان داخلی و خارجی که از این منطقه عبور کرده اند به نیکی از آن یاد کرده و از عظمت و بزرگی خونج آن زمان و کاغذکنان امروز سخن گفته اند. و بخشی که افضل الدین خونجی ها و محمد باقر خلخالی ها را در دامن خود پرورش داده فاصله کمی با خالی از سکنه شدن و از صحنه روزگار محو شدن دارد.
حال باید از مسولان پرسید آیا به چرایی سیر نزولی جمعیت شهرستان میانه اندیشیده اید؟ آیا راهکارهای مناسبی برای برون رفت از این بحران به مسولان مربوطه ارائه نموده اید؟ آیا باز هم میانه روی غلتک توسعه قرار دارد؟ آیا شهروندان حق دارند توسط سایتها و نشریات نوپای محلی به لحاظ وجود مشکلات فراوان منطقه از شما انتقاد کنند یا اینکه طرح این مشکلات به مذاق شما خوش نیامده و برافروخته خواهید شد؟ آیا اگر قصور و کوتاهی از جانب شما باشد اهالی منطقه ومخصوصا روستاها شما را خواهند بخشید؟ آیا شهروندان میانه خوشحال باشند و افتخار کنند که شهرستان میانه چندین سال است که در میان شهرستان های استان بعد از تبریز بیشترین اعتبارات عمرانی را به خود اختصاص می دهد یا ناراحت باشند که این شهرستان با وجود اعتبارات بیشتر طرحهای عمرانی کمتری نسبت به مراغه و بناب و مرند اجرا می کند؟ آیا شهروندان میانه خوشحال باشند و افتخار کنند که نماینده شان در مجلس رییس کمیسیون است و سرشناس است و چندین دوره نماینده مجلس است یا ناراحت باشند که این نماینده رفع مشکلات مردم میانه را وظیفه خود نمی داند و خود را صرفا قانونگذار می داند ولی ایجاد کارخانه خودروسازی در تبریز را برای خود وظیفه می داند؟ آیا شهروندان میانه خوشحال باشند که هر روز بر تعداد آپارتمانها و برجهای آسمان خراش شهر میانه افزوده می شود یا ناراحت باشند از اینکه قیمت زمین و مسکن در شهر میانه از بسیاری شهرهای بزرگ بیشتر است؟ آیا شهروندان میانه خوشحال باشند و افتخار کنند که شهرستان میانه شهرستانی غیرمحروم و توسعه یافته محسوب می شود و دانش آموزان آن در رقابت کنکور با دانش آموزان مراکز استانهایی مانند زنجان و ارومیه بصورت مساوی رقابت می کنند یا ناراحت باشند دانش آموزان زنجانی و ارومیه ای که از کتابخانه های مجهز و متعدد – کلاسهای تقویتی فراوان با اساتید مجرب – شبکه آموزش سیما – مدارس و وسایل کمک آموزشی مطلوب و مجهز برخوردارند ولی دانش آموزان میانه ای از موارد فوق محرومند در این مسابقه نابرابر از امتیاز مساوی برخوردار باشند؟
آیا زمان آن نرسیده است که با دعوت از مسوولان بلند پایه کشوری و استانی به شهرستان میانه و بازدید از مناطق مختلف شهری و روستایی، طرحهایی برای مرتفع نمودن مشکلات مردم تصویب شود؟ آیا زمان آن نرسیده است که بخش بزرگ و تاریخی ترکمانچای به شهرستان ارتقا یابد؟ آیا زمان آن نرسیده است که پر جمعیتترین دهستان میانه یعنی دهستان قافلانکوه غربی با بیش از دوازده هزار نفر جمعیت به انضمام دهستانهای قیزیل اوزن و گرمه جنوبی تشکیل یک بخش جدیدی را بدهند؟ آیا زمان آن نرسیده است که روستای آچاچی به شهر تبدیل شود؟ آیا زمان آن نرسیده است که دانشگاه یا دانشکده دولتی در این منطقه تاسیس شود؟ آیا زمان آن نرسیده است که کارخانجات لبنی ، آبمیوه و ساندیس و سایر صنایع تبدیلی در این منطقه تاسیس شود؟ آیا زمان آن نرسیده است که میانه موزه داشته باشد؟ آیا زمان آن نرسیده است که طرح جامع ناحیه میانه متشکل از شهرستانهای میانه و هشترود و چاراویماق مطرح و تصویب شود؟ و آیا زمان آن نرسیده است که ... ؟؟
حال پس از این پرسش های همیشه بی جواب به بررسی برخی از مسایل و خواسته های مردم منطقه می پردازم. تاریخچه و سوابق شهرستان میانه نشان می دهد که در طی 30 سال گذشته بغیر از تاسیس بخش کندوان در این منطقه و تبدیل روستاهای ترکمنچای و ترک و آغکند به شهر هیچ تغییر دیگری از نظر تقسیمات کشوری در شهرستان میانه روی نداده است. ذیلا در مورد بخشهای سه گانه تابعه این شهرستان و برخی از روستاها که قابلیت تبدیل شدن به شهر را دارند بحث می کنیم.
1- بخش ترکمنچای: این بخش با 1052 کیلومتر مربع مساحت و 25567 نفر جمعیت یکی از قدیمی ترین بخشهای شهرستان میانه و استان آذربایجان شرقی میباشد. شهر ترکمنچای مرکز این بخش 6548 نفر جمعیت دارد. انعقاد قرارداد معروف ترکمنچای در این منطقه بر شهرت آن افزوده است. سید رحیم طاهری در کتاب جغرافیای شهرستان میانه جمعیت ساکن در بخش ترکمنچای در سال 1360 را 84151 نفر ذکر کرده است.
2- بخش کاغذکنان: کاغذکنان تا سال 1360 تابع شهرستان خلخال بود که در آن سال با 112 پارچه آبادی مسکون و 35429 نفر جمعیت از خلخال منتزع و به میانه ملحق شد هم اکنون این بخش با 1111 کیلومتر مربع مساحت دارای 11307 نفر جمعیت است کاغذکنان با سابقه تاریخی بسیار طولانی در گذشته به خونج یا خونا نیز معروف بوده است.
3- بخش کندوان: این بخش با 1244 کیلومتر مربع مساحت و 25316 نفر جمعیت به مرکزیت شهر ترک در شمال شهرستان میانه واقع است . هر چند که از تاسیس بخشداری کندوان سالهای زیادی نگذشته ولی با استناد به لغتنامه دهخدا و فرهنگ جغرافیایی (چاپ 1330 شمسی) قصبه ترک با داشتن 90 روستا بخش بوده است ولی بعدها به دلایلی که معلوم نیست از بخش بودن ساقط شده است.وجود بناهای تاریخی متعدد در این منطقه از جمله مسجد سنگی ترک گواه قدمت فراوان آن می باشد. به لحاظ اینکه بیشتر جمعیت بخشهای فوق را روستاییان تشکیل می دهند و به علت محرومیت روستاها و دوری مسافت آنها تا مرکز شهرستان(میانه)وبه تبع آن مهاجرت اهالی این روستاها به شهرهای دیگر هر روز جمعیت این مناطق کم می شود مسولان باید نسبت به ارتقای بخشهای فوق به شهرستان اقدام سریع و قاطع انجام دهند در این خصوص باتوجه به اینکه بخش نیر در استان اردبیل با 23035 نفر جمعیت در سالهای اخیر به شهرستان تبدیل شده است ارتقای بخشهای ترکمنچای و کندوان به شهرستان قابل توجیه می باشد.
درخواستهای مکرر اهالی آچاچی مبنی بر تاسیس شهرداری و بی تفاوتی مسولان :روستای آچاچی طبق سرشماری سال 1385 دارای 1021 خانوار و 3787 نفر جمعیت بوده است که هم از نظر تعداد خانوار و هم ازنظر جمعیت بزرگترین روستای شهرستان میانه می باشد. با توجه به بزرگی این روستا و موقعیت خاص آن( عبور محور ترانزیتی ایران- اروپا از وسط آن) اهالی و ساکنان آن در مناسبتهای مختلف و با روشهای گوناگون از مسولان درخواست تاسیس شهرداری و تبدیل این روستا به شهر را نموده اند. اولین درخواست رسمی در این خصوص در هفته دولت سال 1375 و زمانی که آقای مهندس عبدالعلی زاده استاندار وقت و آقای مهندس قنبری یکی از نمایندگان میانه در مجلس و برخی دیگر از مسولان برای افتتاح طرح هادی و بهسازی آچاچی در این روستا حضور یافته بودند توسط دهدار وقت مطرح شد و آقای استاندار ضمن اعلام موافقت با این درخواست قول انعکاس این موضوع به وزارت کشور و سایر مراجع را داد ولی به علت در پیش بودن انتخابات ریاست جمهوری و پس از آن تصدی پست وزارت مسکن و شهرسازی توسط ایشان این خواسته بحق مردم به بوته فراموشی سپرده شد. پس از آن نیز نمایندگان و مسولانی که به مناسبتهای مختلف در روستای آچاچی حضور یافته اند این درخواست را به کرات از زبان اهالی شنیده اند. در حدود دوسال پیش اعضای محترم شورای اسلامی و دهیار آچاچی درخواستی را بصورت مکتوب مبنی برتاسیس شهرداری آچاچی به استانداری آذربایجان شرقی ارسال نمودند که آن مرجع ضمن رد درخواست آنها شرایط و ضوابط تبدیل روستا به شهر را چنین اعلام نموده بود که روستا یا باید حداقل ده هزار نفر جمعیت داشته باشد یا اگر کمتر از ده هزار نفر جمعیت دارد باید مرکز بخش باشد تا بتواند به شهر تبدیل شود. چند ماه پیش نیز آقای مهندس حسینی نماینده مردم میانه در مجلس در پاسخ به سوال پایگاه اطلاع رسانی میانه مبنی بر علت تبدیل نشدن آچاچی به شهر ، همان پاسخ استانداری را اظهار نموده بود.
حال با این اوصاف از نمایندگان و مسولان تقاضا دارم به سوالات زیر پاسخ دهند:
1- طبق اعلام مراجع و مسولان اخیرالذکر و اشعار ماده یک قانون شهرداری روستا یا باید ده هزار نفر جمعیت داشته باشد و یا با جمعیت کمتر باید مرکز بخش باشد تا بتواند به شهر تبدیل شود . چطور در سه سال پیش و در زمان حاکمیت همین قانون تعداد زیادی از روستاها در مناطق مختلف کشور و استان به شهر تبدیل شده اند که نه مرکز بخش بوده اند و نه ده هزار نفر جمعیت داشته اند؟ از جمله شهر دوزدوزان در شهرستان سراب با 665 خانوار و 3561 نفر جمعیت و شهر کوزه کنان در شهرستان شبستر با 892 خانوار و 3524 نفر جمعیت.
2- چگونه مراکز بخشهایی که کل جمعیت بخش به ده هزار نفر نمی رسد به شهر تبدیل می شوند از جمله بخش سیه رود در شهرستان جلفا که کل جمعیت آن 8750 نفر می باشد که روستای سیه رود با 1511 نفر به اعتبار مرکز بخش بودن به شهر تبدیل شده است.
3- آیا شهرهایی که نه مرکز بخش هستند و نه جمعیتشان بیشتر از جمعیت آچاچی است امکانات دولتی و عمومی و اعتبارات دولتی آنها کمتر از امکانات و اعتبارات آچاچی می باشد اگر بیشتر است چرا این بی عدالتی تحقق یافته و استمرار دارد؟ با توجه به سرشماری سال 1385 از تعداد 2734 روستای دارای سکنه استان آذربایجان شرقی تعداد 16 روستا بیش از هزار خانوار سکنه داشته است که به ترتیب تبریز با هفت روستای بالای هزار خانوار بیشترین ، بناب با سه روستا ، ملکان با دو روستا، شبستر، آذرشهر، اسکو و میانه هر کدام با یک روستای بیش از هزار خانوار در رتبه های بعدی قرار دارند. نکته حایز اهمیت این است که همه شهرستانهای فوق غیر از میانه ، شهرستانهایی مهاجرپذیر هستند، وجود روستایی با بیش از هزار خانوار (آچاچی) در منطقه ای که شدیداً مهاجر فرست می باشد باید مورد توجه مسولان واقع شود و این امر مهم را نیز نباید فراموش کنند که روستای آچاچی در کنترل جمعیت مقام اول استانی را دارا می باشد.
در پایان از نمایندگان مردم میانه در مجلس تقاضا دارم متن ذیل را که مربوط به درخواست نماینده مردم سراب از وزیر کشور می باشد به دقت مطالعه کنند "نماينده مردم سراب خواستار ارتقاي سه روستاي اين شهرستان به شهر شد تبریز خبرگزاری جمهوری اسلامی 10/04/86 داخلی . اجتماعی. سیاسی. تقسیمات نماینده مردم سراب و مهربان در مجلس شورای اسلامی خواستار ارتقای جایگاه سه روستای این منطقه به شهر شد. امیر صنعتی روز یکشنبه به خبرگزاری جمهوری اسلامی گفت روستاهای اسب فروشان، رازلیق و قلعه جوق واجد شرایط تبدیل شدن به شهر هستند که در این زمینه وزارت کشور باید اقدام نماید. وی با اشاره به اجرای طرح هادی در روستاهای فوق اظهار داشت: ارتقای این روستاها به شهر باعث جلوگیری از مهاجرت خواهد شد. صنعتی همچنین از وزارت کشور خواست تا زمینه ارتقای دهستانهای آغمیون، شربیان و دوزدوزان به بخش را فراهم سازد. وی گفت سه سال است که دستور وزیر کشور در خصوص ارتقای دهستانهای فوق به بخش صادر شده اما در پیچ و خم های این وزارتخانه سرگردان مانده است."
لازم به ذکر است که در سرشماری سال 1385 روستای اسب فروشان 832 خانوار و 3075 نفر ، روستای رازلیق 463 خانوار و 1656 نفر و روستای قلعه جوق 568 خانوار و 2185 نفر جمعیت داشته اند.که هر سه از لحاظ تعداد خانوار و میزان جمعیت در موقعیت بسیار پائینتری نسبت به آچاچی قرار دارند




در هشت کیلومتری جنوبشرقی شهر میانه در طول48/47 وعرض14/37 درجه جغرافیایی و در ارتفاع 1050 متری از سطح دریای آزاد شهری با نام آچاچی واقع شده است این شهر مرکزیت دهستان قافلانکوه غربی را عهده دار می باشد شاهراه ترانزیتی ایران- اروپا از تهران شروع شده و پس از عبور از قزوین و زنجان از وسط آچاچی گذشته میانه و تبریز را پشت سر می نهد و از طریق مرز بازرگان وارد کشور ترکیه می شود وجود همین جاده در این شهر آن را از نظر اقتصادی رونق خاصی بخشیده و در فرهنگ اجتماعی و آداب و رسوم مردمان آن تاثیر بسزایی داشته است.